Infundibulicybe — Ձագարասունկ

Լատիներեն անվան ծագումնաբանությունը

Infundibulicybe Harmaja (2003)

• Ստուգաբանություն. Ծագում է լատիներեն infundibulum (ձագար) և հունարեն kybe (գլուխ/գլխարկ) բառերից։ Անունն ուղղակիորեն նկարագրում է պտղամարմնի ձևը։

• Գիտական հենք. Այս ցեղն առանձնացվել է Clitocybe-ից (Լանջառ) 21-րդ դարի սկզբին։ Ի տարբերություն լանջառների, ձագարասնկերն ունեն ավելի խորը նստվածքով գլխարկ և կայուն մորֆոլոգիական հատկանիշներ։

• Տեսակներ. Ցեղն ընդգրկում է մոտ 20 տեսակ։ Մեծ մասը համարվում են ուտելի կամ պայմանական ուտելի (օրինակ՝ I. gibba), սակայն կան նաև կասկածելի տեսակներ։

Հայերեն առկա անուններն ու դրանց քննադատությունը

Հայերեն հաստատված անուն չունի։ Ձագարասունկ անվանումը հայերեն բառարաններում գրանցված է, սակայն պարզ չէ, թե որ սնկերի համար է կիրառվել։ Ամենայն հավանականությամբ մի շարք ձագարձաև սնկերի, որոնք հիմա առանձնացվել են տարբեր ցեղերի և առանձին տարբերակիչ անունների կարիք ունեն։

Մորֆոլոգիական նմանակներն ու նրանց տարբերակիչները

Որպեսզի չշփոթենք ձագարասունկը այլ նմանատիպ սնկերի հետ, պետք է հիշել.

1. Clitocybe (Լանջառ). Գլխարկը պակաս խորն է, եզրերն ավելի թեք են, քան ձագարաձև։

2. Cantharellus (Կանթեղիկ). Նույնպես ձագարաձև է, բայց գլխարկի տակ ոչ թե թիթեղներ են, այլ մաշկային ծալքեր (ջղեր)։

3. Lactarius (Կաթնասունկ). Որոշ տեսակներ ձագարաձև են, բայց վնասվելիս արտադրում են կաթնահյութ։

4. Omphalotus olearius. Ձագարաձև է, բայց աճում է բնափայտի վրա և ունի նարնջագույն փայլ։

5. Hygrophoropsis aurantiaca. Կեղծ Կանթեղիկ, ունի երկատվող նարնջագույն թիթեղներ։

Սնկի անվան մեկնաբանությունն այլ լեզուներով

• Ռուսերեն. Говорушка ворончатая (Ձագարաձև խոսկան)

• Անգլերեն. Common Funnel (Հասարակ ձագար)

• Վրացերեն. ძაბრა-სოკო (Dzabra-soko – Ձագար-սունկ)

• Գերմաներեն. Trichterling (Ձագարիկ)

• Ֆրանսերեն. Clitocybe en entonnoir (Ձագարաձև կլիտոցիբե)

• Իտալերեն. Imbutino (Ձագարիկ)

Առաջարկվող նոր անունների քննություն

• Ձագարասունկ. Դասական, գոյականական, լիովին արտահայտում է էությունը։

• Ձագարիկ. Ավելի սեղմ գոյականական ձև (ձագար + իկ)։ Գիտական տերմինի համար շատ հարմար է, սակայն այս ցեղի սնկերը բավականին մսեղ են և փոքրացուցիչ վերջածանցի կարիք չկա։

 

Լավագույն տարբերակը մնում է Ձագարասունկը որպես ընդհանուր անուն։

Եզրակացություն

Հաստատել ՁԱԳԱՐԱՍՈՒՆԿ  անվանումը որպես Infundibulicybe ցեղի հայերեն պաշտոնական համարժեք։

• Օրինակ. Infundibulicybe gibba — Սովորական ձագարասունկ