Hymenopellis — Արմատոտն
Լատիներեն անվան ծագումնաբանությունը
-
Գիտական անունը. Hymenopellis R.H. Petersen (2010):
-
Ստուգաբանություն. Բարդ բառ է՝ կազմված հունարեն hymen (թաղանթ, կաշի) և pellis (մաշկ) արմատներից։ Անունը մատնանշում է գլխարկի վերին շերտի (պիլեիպելիս) յուրահատուկ բջջային կառուցվածքը, որը խոնավ ժամանակ հաճախ լորձային թաղանթ է ձևավորում։
-
Կենսաբանական նկարագիր. Այս ցեղի ներկայացուցիչները սապրոտրոֆ են։ Նրանք մասնագիտացած են հողի տակ գտնվող փտող բնափայտի (հիմնականում արմատների) քայքայման մեջ։ Ունեն երկար, առաձգական ոտիկ և սպիտակ սպորափոշի։
Հայերեն առկա անուններն ու դրանց քննադատությունը
Ցեղատեսակը չունի հայերեն անուն։
Մորֆոլոգիական նմանակներն ու նրանց տարբերակիչները
Տարբերակելու համար պետք է ուշադրություն դարձնել Pseudorhiza-ին (կեղծ արմատ)։
-
Volvopluteus (Պատանասպար). Նույնպես ունի երկար ոտիկ, բայց ոտիկի հիմքում ունի պատյան (վոլվա), իսկ սպորները վարդագույն են։
-
Pluteus (Վահանասունկ). Աճում է անմիջապես փայտի վրա (ոչ թե հողից), չունի ստորգետնյա երկարացած «արմատ»։
-
Megacollybia (Լայնաթիթեղ սունկ). Գլխարկը նման է, բայց արմատի փոխարեն ունի սպիտակ, հաստ թելիկներ (ռիզոմորֆներ)։
-
Xerula (Թավշաոտիկ). Նախկինում համարվում էին նույն ցեղը, բայց Արմատոտնը լորձոտ է, իսկ Թավշաոտիկը՝ չոր և մազմզուկապատ։
Սնկի անվան մեկնաբանությունն այլ լեզուներով
-
Ռուսերեն. Плютей (սխալմամբ), Денежка корневая (Արմատային դրամիկ)։
-
Անգլերեն. Rooting Shank (Արմատավորվող սրունք)։
-
Գերմաներեն. Wurzelrübling (Արմատա-կոլիբիա)։
-
Չեխերեն. Štítovka (Վահանակ)։
-
Վրացերեն. ფესვიანი (Fesviani – Արմատավոր)։
Առաջարկվող նոր անունների քննություն
-
Առաջարկվող անունը՝ Արմատոտն։
-
Լեզվաբանական արժեք. Բառը կազմված է «Արմատ» և «Ոտն» արմատներից։ Արտացոլում է սնկի հիմնական մորֆոլոգիական հատկանիշը՝ արմատանման ոտքը։
Ցեղի ներսում տարբերակում ենք հետևյալ հիմնական տեսակները.
-
Hymenopellis radicata — Արմատոտն սովորական. Ցեղի տիպիկ ներկայացուցիչը։ Գլխարկը լորձոտ է, կնճռոտված, ձիթապտղագույն-դարչնագույն։
-
Hymenopellis furfuracea — Արմատոտն թեփուկավոր. Ոտիկը ծածկված է մանր թեփուկներով, ինչը նրան տալիս է հատիկավոր տեսք։
-
Hymenopellis pudens — Արմատոտն թավշյա. Աչքի է ընկնում խիտ մազմզուկներով թե՛ գլխարկի, թե՛ ոտիկի վրա։ Կոշտ է և դարչնագույն։
Եզրակացություն
Հաստատել Արմատոտն անվանումը որպես Hymenopellis ցեղի պաշտոնական հայերեն անվանում։