Ցեղի բնորոշ տեսակները
Լատիներեն անվան ծագումնաբանությունը
-
Գիտական անվանումը․ Sarcoscypha (Fr.) Boud. (1885)
-
Տիպային տեսակ․ Sarcoscypha coccinea (Jacq.) Sacc.
Գիտական Sarcoscypha անվանումը կազմված է հունարեն σάρξ (sarx — միս, մսալից) և σκύφος (skyphos — գավաթ, թաս, թասիկ) բառերից, ինչը բառացի նշանակում է «մսալից թաս» կամ «մսաթաս»։
Հայերեն առկա անուններն ու դրանց քննադատությունը
Հայերենում Sarcoscypha ցեղի համար պահպանվել է Տավուշի տարածաշրջանին բնորոշ «Ագռավի փափուչ» ազգագրական-ժողովրդական անվանումը։ Սա արժեքավոր, պատկերավոր ժողովրդական անուն է, որտեղ «փափուչ»-ը (փափուկ, թասաձև/բարձիկաձև կառուցվածք) ասոցացվում է գարնանային անտառի թռչնային ֆոլկլորի հետ։
Հայկական սնկաբանական շրջանակներում տարածված է «Սարկոսցիֆա» ուղղակի տառադարձումը։
Սիրողական հանրամատչելի թարգմանություններում հանդիպում է «Թասասունկ» անվանումը, որը չափազանց ընդհանրական է, քանի որ վերաբերում է Pezizales կարգի տասնյակ ցեղերի (օրինակ՝ Peziza, Aleuria, Tarzetta, Geopora)։ Ռուսերենից կամ անգլերենից արված «էլֆերի թաս» կամ «կարմիր գավաթ» թարգմանությունները զուրկ են գիտական ճշգրտությունից և հայերենի բառակազմական տրամաբանությունից։ Հայերենի սնկանունների բառարանի մշակման շրջանակում առաջադրվել է «Ալեթաս» բնիկ համադրական անվանումը, որը կատարելապես միավորում է սնկի վառ ալ (կարմիր) գույնը և գավաթաձև մորֆոլոգիան։
Մորֆոլոգիական նմանակներն ու նրանց տարբերակիչները
| Aleuria (Ալրուկ) | Ունի վառ նարնջագույն (ոչ թե ալ կարմիր) թասաձև պտղամարմին, ոտիկ չունի կամ այն հազիվ նկատելի է, աճում է անմիջապես հողի վրա, արտաքին մերկ մակերեսը փոշեպատ-ալրային է։ |
|---|---|
| Peziza (Թասակ) | Պտղամարմինները հիմնականում գորշ, դարչնագույն կամ մանուշակագույն են, ավելի փխրուն-մսալից, անոտիկ կամ կարճոտիկ, աճում են փտող փայտի, հողի կամ աթարի վրա։ |
| Scutellinia (Թարթևան) | Փոքր, վառ նարնջակարմիր թասիկներ են, որոնց եզրերը պատված են հստակ տեսանելի սև, կոշտ թարթիչանման մազիկներով։ |
| Microstoma | Ունի վառ կարմիր, խորը գավաթաձև պտղամարմին, սակայն աչքի է ընկնում շատ երկար, բարակ ոտիկով և եզրային սպիտակավուն մազիկներով։ |
| Urnula | Գարնանային է, ունի խորը գավաթաձև կամ սափորաձև պտղամարմին, սակայն գունավորումը սև է կամ մուգ դարչնագույն-մոխրագույն։ |
Սնկի անվան մեկնաբանությունն այլ լեզուներով
-
Ռուսերեն․ Саркосцифа (տառադարձում) / Алая эльфова чаша (ալ էլֆյան թաս)։
-
Անգլերեն․ Scarlet elf cup (ալ էլֆյան թասիկ) / Scarlet cup (ալ թաս)։
-
Վրացերեն․ წითელი ჭიქა (Tsiteli chika — կարմիր բաժակ) ։
-
Թուրքերեն․ Kırmızı çanak mantarı (կարմիր թասասունկ)։
-
Պարսկերեն․ قارچ پیالهای سرخ (Qarch-e piyale-i sorkh — կարմիր թասասունկ)։
-
Գերմաներեն․ Scharlachroter Kelchpilz (ալ կարմիր գավաթասունկ) / Prachtbecherling (շքեղ գավաթիկ)։
-
Ֆրանսերեն․ Pézizearlate / Pézize rouge (ալ/կարմիր պեզիզա)։
-
Իտալերեն․ Coppetta scarlatta (ալ թասիկ)։
-
Լեհերեն․ Czarka szkarłatna (ալ գավաթիկ/թասիկ)։
-
Չեխերեն․ Ohňivec šarlatový (ալ կրակոտիկ/կրակասունկ)։
