Ցեղի բնորոշ տեսակները
Լատիներեն անվան ծագումնաբանությունը
Հայերեն առկա անուններն ու դրանց քննադատությունը
Հայերենում Fomes ցեղի համար պահպանվել է բնիկ «Աբեթասունկ» անվանումը, ինչպես նաև դրա բարբառային-ժողովրդական տարբերակը՝ «Հաբեթասունկ», որտեղ սկզբնատառ «Հ»-ն հավանաբար առաջացել է հայերենի բարբառային հնչյունափոխության և ավելադրման արդյունքում և Նոյի որդի Հաբեդի հետ ոչ մի միֆոլոգիական կապ չունի։ «Աբեթ» բառը գրաբարյան ընտիր արմատ է, որը նշանակում է պատրույգ կամ կրակ բռնկելու դյուրավառ զանգված։
Ռուսերենում «Трутовик» են կոչվում փայտի վրա աճող գրեթե բոլոր polypore սնկերը (հարյուրավոր ցեղեր), ինչի ավտոմատ թարգմանությունը հայերենում ստեղծել է լուրջ շփոթ․ հայ հեղինակները հաճախ «տռուտովիկ» բառը թարգմանում են «աբեթասունկ»՝ այդ անունը սխալմամբ տարածելով Fomitopsis, Ganoderma, Trametes, Phellinus և այլ բազմաթիվ ցեղերի վրա։ Սա ֆունդամենտալ սնկաբանական ու լեզվական սխալ է։ Fomes-ը պետք է պահպանի «Աբեթասունկ» անվանումը, իսկ մյուս ցեղերի համար անհրաժեշտ է կիրառել հստակ տարանջատված անվանումներ (օրինակ՝ Fomitopsis — Աբեթորուկ, Ganoderma — Փայլամորթ, Trametes — Հովհարագի, Phellinus — Կոշտասունկ/Ջղախիլ)։
Մորֆոլոգիական նմանակներն ու նրանց տարբերակիչները
| Fomitopsis (Աբեթորուկ) | Ի տարբերություն Fomes-ի, առաջացնում է գորշ փտուկ (բնափայտի քայքայում) և հաճախ ունենում է երիտասարդ աճման գոտում նարնջակարմրավուն կամ վառ գունավորում։ |
|---|---|
| Ganoderma (Փայլամորթ) | Ունի փայլուն, կարծես լաքապատ կեղև կամ մուգ դարչնագույն կորտեքս և միկրոսկոպիկ մակարդակում տարբերվում է երկշերտ, կետավոր սպորներով։ |
| Phellinus (Խցանենի) | Պտղամարմնի հյուսվածքը մուգ ժանգադարչնագույն է կամ շագանակագույն, իսկ KOH-ի (կալիումի հիդրօքսիդ) ազդեցությունից անմիջապես սևանում է։ |
| Trametes (Հովհարագի) | Ունի շատ ավելի բարակ, կաշվեկերպ, հովհարաձև պտղամարմիններ՝ հստակ արտահայտված գունային գոտիներով։ |
| Inonotus (Ջղախիլ) | Մեկամյա է, կառուցվածքով ավելի փխրուն-խցանային, չորանալիս՝ թեթև և հեշտ փշրվող։ |
Սնկի անվան մեկնաբանությունն այլ լեզուներով
-
Ռուսերեն․ Трутовик (ծագում է «трут» — աբեթ բառից)։
-
Անգլերեն․ Tinder fungus / Tinder polypore / Hoof fungus (աբեթասունկ / սմբակասունկ)։
-
Վրացերեն․ აბედასოკო (Abedasoko — աբեթասունկ, որտեղ «abeda» նշանակում է աբեթ)։ Հետաքրքիր նույնականություն հայերենի հետ։
-
Թուրքերեն․ Kav mantarı (աբեթի սունկ)։
-
Պարսկերեն․ قارچ آتشزنه (Qarch-e atash-zaneh — կրակահան սունկ)։
-
Գերմաներեն․ Zunderschwamm (աբեթասպունգ)։
-
Ֆրանսերեն․ Amadouvier (ծագում է «amadou» — աբեթ/պատրույգ բառից)։
-
Իտալերեն․ Fungo esca (խայծի/աբեթի սունկ)։
-
Լեհերեն․ Hubiak (ծագում է «huba» — ծառասունկ/աբեթ բառից)։
-
Չեխերեն․ Troudnatec (ծագում է «troud» — աբեթ բառից)։