Ցեղի բնորոշ տեսակները
Լատիներեն անվան ծագումնաբանությունը
-
Ցեղ. Biscogniauxia (O. Kuntze, 1891)
-
Տեսակներ. Biscogniauxia nummularia (տիպային տեսակ), Biscogniauxia atropunctata, Biscogniauxia marginata
Հայերեն առկա անուններն ու դրանց քննադատությունը
Հայերեն գիտական կամ ժողովրդական գրականության մեջ Biscogniauxia ցեղի համար հաստատուն, ընդունված բնիկ կամ տարածված անվանում գոյություն չունի: Հանդիպում են միայն լատիներենից տառադարձված ձևեր (օրինակ՝ «Բիսկոնյոքսիա»): Ռուսերեն գրականությունից կատարված պատճենումները ևս բացակայում են լայն շրջանառությունից, ինչը լավ հնարավորություն է ընձեռում ցեղին տալու դիպուկ, մորֆոլոգիապես հիմնավորված բնիկ անուն:
Մորֆոլոգիական նմանակներն ու նրանց տարբերակիչները
| Hypoxylon (Ածխաբշտիկ) | Համարվում է ամենամոտ ցեղերից մեկը: Ի տարբերություն Biscogniauxia-ի, որի ստրոմաները տափակ-սկավառակաձև են և կճեպանման ճեղքում են կեղևը, Hypoxylon-ի պտղամարմիններն ունենում են հստակ արտահայտված կիսագնդաձև, բշտիկանման կամ ողկույզանման տեսք: |
|---|---|
| Daldinia (Ածխագնդիկ) | Ձևավորում է խոշոր, գնդաձև կամ կիսագնդաձև ածխանման պտղամարմիններ, որոնք կտրվածքում ունենում են հստակ արտահայտված օղակաձև շերտավորում: Biscogniauxia-ն երբեք չի ձևավորում գնդաձև խոշոր պտղամարմիններ: |
| Diatrype (Ծակոտկեղև) | Աճում է փայտանյութի վրա, սակայն ստրոմաները հիմնականում ավելի փոքր են, անհարթ, և չեն ձևավորում Biscogniauxia-ին բնորոշ հարթ, մետաղական փայլով կամ փոշոտված կճեպանման շերտեր: |
| Camarops (Մթակուտ) | Պտղամարմինները հաստ են, բարձիկանման և մսալի, մինչդեռ Biscogniauxia-ի ստրոմաները բարակ են, սերտաճած ծառի կեղևին և չոր-կարծր (կճեպանման): |
| Kretzschmaria | Ձևավորում է ցողունավոր կամ հիմքում նեղացած ածխանման զանգվածներ, այլոչ թե ծառի կեղևի տակից դուրս ժայթքող տափակ սկավառակներ: |
Սնկի անվան մեկնաբանությունն այլ լեզուներով
-
Ռուսերեն. Բիսկոնյոքսիա (Бисконьоксия) — տառադարձում լատիներենից:
-
Անգլերեն. Bark-canker fungus — արտացոլում է ծառի կեղևի քաղցկեղային ախտահարում առաջացնելու էկոլոգիական հատկանիշը:
-
Գերմաներեն. Buchen-Rindenkugelpilz — «հաճարենու կեղևի գնդասունկ» (նկարագրում է աճելավայրը և կեղևային ծագումը):
-
Ֆրանսերեն. Biscogniauxia — կիրառվում է գիտական տառադարձումը:
-
Վրացերեն, Թուրքերեն, Պարսկերեն, Իտալերեն, Լեհերեն, Չեխերեն. Համապատասխան ազգային լեզուներում ժողովրդական առանձին անուն չունի, կիրառվում են լատիներեն ցեղանվան տառադարձումները կամ նկարագրական տերմինները:
Եզրակացություն
Մորֆոլոգիական, էկոլոգիական և լեզվաբանական համադրման արդյունքում Biscogniauxia ցեղի համար հայերենում որպես գիտականորեն հիմնավորված և բարեհունչ ցեղանուն հաստատվում է Ածխակճեպ տարբերակը: Այն լիովին համապատասխանող մորֆոլոգիական կաղապար է, պահպանում է Xylariaceae ընտանիքի «ածխա-» առաջացանցային տաքսոնոմիական միասնությունը և ճշգրիտ նկարագրում է սնկի արտաքին տեսքն ու աճելակերպը: