Լատիներեն անվան ծագումնաբանությունը
- Գիտական անվանումը լատիներեն տրված է Suillus (կարգ՝ Boletales, ընտանիք՝ Suillaceae): Suillus բառը ծագում է լատիներեն «sus» (խոզ) արմատից և թարգմանաբար նշանակում է «խոզային» կամ «խոզին պատկանող»։ Այս անվանակոչումը հավանաբար կապված է եղել այն հանգամանքի հետ, որ պատմականորեն այս սնկերը որպես կեր են ծառայել խոզերի համար կամ ունեցել են խոզի ճարպ հիշեցնող հաստ ու լորձնոտ տեսք։
Հայերեն առկա անուններն ու դրանց քննադատությունը
Հայերեն գիտական և հանրամատչելի գրականության մեջ արմատավորվել է «Յուղասունկ» եզրույթը, ինչպես նաև ժողովրդական գործածության մեջ լայն տարածում ունի «Յուղոտիկ» տարբերակը։ Այս անվանումներն ուղղակիորեն պատճենված են ռուսերեն «Маслёнок» եզրույթից։ Թեև դրանք չեն արտացոլում լատիներեն Suillus բնագրի «խոզային» իմաստը, սակայն էկոլոգիական և մորֆոլոգիական տեսանկյունից անթերի են. դրանք հստակ նկարագրում են սնկի գլխարկին բնորոշ յուղոտ, կպչուն թաղանթը, որը նրա գլխավոր տարբերակիչ հատկանիշն է։ Անվանումները հասկանալի են, բարեհունչ և խորապես արմատավորված մայրենի լեզվում։ Թեպետ, Յուղոտիկ տարբերակը ստեղծում է ոտ վերջածանցի և ոտիկ արմատի միջև ընկալման երկիմաստություն, ինչը այն խնդրահարույց է դարձնում
Մորֆոլոգիական նմանակներն ու նրանց տարբերակիչները
| Boletus | Ունի մսալի, չոր (ոչ լորձնոտ) գլխարկ և տակառաձև, հաճախ ցանցավոր նախշով պատված ոտիկ։ |
|---|---|
| Leccinum | Ի տարբերություն Suillus-ի, այս ցեղի ներկայացուցիչների գլխարկը չոր է, իսկ ոտիկը ծածկված է մուգ, կոշտ, երկայնակի թեփուկներով։ |
| Chalciporus | Տարբերվում է սպորակիր շերտի վառ ժանգակարմրավուն երանգով, չոր մակերեսով և հստակ արտահայտված սուր, պղպեղային համով։ |
| Gomphidius | Աճում է փշատերև անտառներում և նույնպես ունի լորձնոտ, կպչուն գլխարկ (օր.՝ Gomphidius glutinosus), սակայն այս ցեղի սպորակիր շերտը խողովակավոր չէ. այն կազմված է հաստ ու մսալի թիթեղներից։ |
Սնկի անվան մեկնաբանությունն այլ լեզուներով
-
Ռուսերեն՝ Маслёнок (Մասլյոնոկ) – Ծագում է «масло» (յուղ/կարագ) բառից՝ մատնանշելով լորձնոտ, յուղալի մակերեսը:
-
Անգլերեն՝ Slippery Jack կամ Suillus – «Slippery» նշանակում է սայթաքուն կամ լորձնոտ, արտացոլում է սնկի արտաքին տեսքը:
-
Վրացերեն՝ დუმა სოკო (Դումա սոկո) – Բառացի թարգմանվում է որպես դմակով (յուղոտ/ճարպային) սունկ։
-
Թուրքերեն՝ Yağlı mantar – Նշանակում է յուղոտ սունկ։
-
Պարսկերեն՝ قارچ کرهای (Ղարչ-ե քարեհեյ) – Թարգմանվում է որպես կարագի սունկ։
-
Գերմաներեն՝ Schmierröhrling – Կազմված է «schmieren» (քսուք, քսել/յուղել) և «röhrling» (խողովակավոր) բառերից:
-
Ֆրանսերեն՝ Bolet baveux – Թարգմանաբար՝ թքոտ կամ լորձնոտ բոլետուս։
-
Իտալերեն՝ Pinarolo – Անվանումն արտացոլում է աճելավայրը՝ «սոճու բնակիչ»։
-
Լեհերեն՝ Maślak – Ինչպես ռուսերենում, արմատը «masło» (կարագ) բառն է։
-
Չեխերեն՝ Klouzek – Ծագում է «klouzat» (սայթաքել) բայից՝ շեշտելով սնկի սայթաքուն մակերեսը։